عباس قديانى
128
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
الحضر ( هترا ) پايتخت كشورى در بين النهرين شمالى نزديك موصل . اين كشور جزء شاهنشاهى ايران بود ( قرن دوم ميلادى ) . الصولى ( ابو بكر محمد بن يحيى ) از خانوادهء شاهزادهء ترك جرجانى است . پدرش سولتكين از آيين زردشت به دين اسلام مشرف گشت ( فوت صولى 335 ) . الغ بتكچى واژهاى تركى رايج در عصر مغول به معنى محاسب بزرگ ، حسابرس بزرگ . الغ بيگ ملقب به علاء الدوله متوفى 853 ه . ق . پادشاه ( 850 - 853 ه . ق . ) سلسلهء تيموريان . وى پسر شاهرخ تيمورى بود و در زمان حيات پدر از 814 ه . ق . حكمرانى تركستان و ماوراء النهر را داشت . در لشكركشى هند و كابل و بعضى لشكركشيهاى ديگر با جد خود تيمور همراه بود در 824 ه . ق . رصدخانه معروف سمرقند را آغاز نهاده و زيج الغ بيگى را به كمك علماى مشهورى مانند غياث الدين جمشيد و معين الدين كاشانى و قاضىزادهء رومى كه در دستگاه او بودند ، در 841 ه . ق . به پايان آورد . الغ بيگ بعد از وفات پدر به سلطنت نشست . ( 850 ) . اما از آغاز با مخالفت برادرزادهء خويش ميرزا علاء الدولهء تيمورى و ميرزا ابو القاسم بابر مواجه شد و علاء الدوله پسر وى عبد الطيف تيمورى را بگرفت و به زندان انداخت اما چندى بعد او را آزاد كرده به احترام نزد الغ بيگ فرستاد . ليكن چون عبد اللطيف حكومت بلخ را كه پدر به او داده بود لايق شأن خويش نمىدانست بر وى شوريد و چون بر او دست يافت امر داد او را بكشند . القائم بن القادر ابو جعفر عبد الله القائم بن القادر از خلفاى عباسى معاصر سلجوقيان ( 422 ه . 1031 م . ) . الكافى از كتب مهم شيعه اثنى عشرى در 7 جلد ، تأليف محمد بن يعقوب كلينى . اللهورديخان از سرداران نامى و فداكار و كاردان شاه عباس اول . اين سردار اصلا ارمنى و از مردم گرجستان و عيسوى بود . در جوانى به غلامى فروخته شد و پس از آنكه چند بار از مولايى به مولاى ديگر منتقل گشت سرانجام به خدمت شاه طهماسب اول صفوى داخل شد و در حلقهء غلامان وى درآمد و مسلمان شد ، و چون جوانى صديق و فداكار و عاقل بود ، به منصب قوللر آقاسى يعنى رياست و سردارى غلامان خاص شاه رسيد . شاه عباس در سال 1004 هجرى علىرغم سرداران قزلباش او را بركشيد و به امير الامرايى يا حكومت ايالت فارس و سپهسالارى ايران منصوب كرد و يك سال بعد حكومت كوهگيلويه را هم بر حوزهء حكمرايى وى افزود . اللهورديخان متوفى 1023 ه . ق . از سرداران نامدار شاه عباس اول صفوى . اصلا از ارامنهء گرجستان بود و به